Co to jest autokonsumpcja?
Autokonsumpcja (samokonsumpcja, zużycie własne) to część energii wyprodukowanej przez Twoją instalację fotowoltaiczną, którą zużywasz na miejscu w tej samej chwili, w której powstaje, albo później, jeśli masz własny magazyn energii. Energia, której dom w danej chwili nie potrzebuje, płynie do sieci.
Współczynnik autokonsumpcji mówi więc, jaki procent produkcji paneli został wykorzystany w domu. To najważniejszy wskaźnik opłacalności instalacji w systemie net-billing, bo energia zużyta na miejscu jest warta kilka razy więcej niż sprzedana.
Wzór
Autokonsumpcja = (produkcja PV − energia oddana do sieci) ÷ produkcja PV × 100%
Przykład (Warszawa, 5 kWp, dom zużywający 4000 kWh rocznie): panele produkują 5180 kWh, do sieci trafia 3691 kWh. Na miejscu zużyto 1489 kWh, czyli autokonsumpcja wynosi 28,8%.
Skąd wziąć dane do obliczenia autokonsumpcji?
Jeśli masz już instalację, potrzebujesz dwóch liczb z tego samego okresu (najlepiej całego roku):
- Produkcja instalacji – z aplikacji lub wyświetlacza falownika (licznik energii całkowitej lub roczne podsumowanie).
- Energia oddana do sieci – z licznika dwukierunkowego, rejestr 2.8.0, albo z faktury rozliczeniowej lub serwisu internetowego operatora sieci.
Rejestr 1.8.0 pokazuje z kolei energię pobraną z sieci – przyda się do obliczenia samowystarczalności. Pamiętaj, żeby odczyty z falownika i licznika dotyczyły tych samych dat.
Jeśli dopiero planujesz instalację, nie masz jeszcze tych danych – wtedy autokonsumpcję trzeba zasymulować. Robi to nasz kalkulator autokonsumpcji: dla każdej z 8760 godzin roku zestawia produkcję paneli w Twojej miejscowości z typowym profilem zużycia domu.
Autokonsumpcja a samowystarczalność (autarkia)
Oba wskaźniki liczy się z tych samych danych, ale względem czego innego:
- autokonsumpcja – jaka część produkcji paneli została zużyta w domu,
- samowystarczalność – jaka część zużycia domu została pokryta energią z paneli: (zużycie − energia pobrana z sieci) ÷ zużycie × 100%.
W naszym przykładzie autokonsumpcja wynosi 28,8%, a samowystarczalność 37,2%. Po dodaniu magazynu energii 10 kWh oba wskaźniki rosną: do 58,5% i 71,9%. Duża instalacja ma zwykle niską autokonsumpcję i wysoką samowystarczalność, mała odwrotnie.
Ile wynosi autokonsumpcja w typowym domu?
Bez magazynu energii najczęściej 20–40%. Na wynik najbardziej wpływają: stosunek mocy instalacji do zużycia, to, czy ktoś jest w domu w ciągu dnia, oraz duże odbiorniki pracujące w godzinach produkcji (pompa ciepła, klimatyzacja, ładowanie auta, grzałka w bojlerze).
| Profil (5 kWp, 4000 kWh, bez magazynu) | Autokons. | Samowystarcz. |
|---|---|---|
| Standardowy (typowy dom) | 28,7% | 37,6% |
| Wszyscy pracują poza domem | 25,2% | 33% |
| Praca zdalna (ktoś jest w domu w dzień) | 31,1% | 40,7% |
| Dom zamieszkały cały dzień (np. emeryci) | 32,9% | 43,1% |
| Firma / biuro (8–16, dni robocze) | 42,1% | 55,1% |
Symulacja godzinowa: Łódź, panele na południe 35°.
Autokonsumpcja zmienia się w ciągu roku
Zimą panele produkują mało, więc większą część energii zużywasz od razu – w styczniu autokonsumpcja przykładowego domu to ok. 51%. Latem produkcja wielokrotnie przewyższa zużycie w ciągu dnia i autokonsumpcja spada do ok. 24%. Wynik roczny to średnia ważona produkcją, dlatego decydują o nim miesiące letnie.
Dlaczego tak trudno zużyć energię z paneli?
Bo produkcja i zużycie mijają się w czasie. Panele produkują najwięcej w południe, a typowy dom najwięcej energii zużywa rano i wieczorem. Zielony obszar na wykresie to energia zużyta na miejscu – cała reszta żółtego pola trafia do sieci.
Właśnie dlatego tak skuteczne są magazyny energii i odbiorniki sterowane nadwyżkami – przesuwają energię z południa na wieczór albo zużycie z wieczora na południe. Zobacz 10 sposobów na wyższą autokonsumpcję z wyliczeniami.
Autokonsumpcja w net-billingu
W net-billingu każda kilowatogodzina zużyta z paneli oszczędza pełną cenę energii z sieci razem z opłatami dystrybucyjnymi – ok. 1,10 zł. Energia oddana do sieci jest wyceniana po rynkowej cenie energii (RCE), średnio ok. 0,30 zł za kWh. Wzrost autokonsumpcji o 10 punktów procentowych w instalacji produkującej 5000 kWh to więc ok. 500 kWh zużytych zamiast sprzedanych – kilkaset złotych rocznie. Więcej: jak działa net-billing.